مشهور اصوليون ، به بسته بودن باب علم اعتقاد دارند ، اگرچه خود به دو گروه تقسيم مىشوند ؛ گروهى ، هم باب علم و هم باب علمى ( ظن خاص ) را بسته مىدانند ( انسداد حقيقى ) و گروهى ديگر « بيشتر علماى متأخر » باب علم را بسته ، ولى باب علمى را باز مىدانند ( انفتاح حكمى ) . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ص 41 . حايرى ، عبد الكريم ، درر الفوائد ، ص 694 . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 228 . طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 63 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 389 . خويى ، ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 2 ، ص 219 و 226 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 473 و 480 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 356 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 33 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 2 ، ص 127 . انسداد باب علم و علمى ر . ك : انسداد باب علم ؛ انسداد باب علمى . انسداد باب علمى عدم امكان تحصيل ظنّ معتبر در احكام شرعى ، در عصر غيبت انسداد باب علمى ، مقابل انسداد باب علم و به معناى بسته بودن راه‌هاى ظنى معتبر راه‌هاى ظنى خاصى كه دليل قطعى بر حجيت آنها اقامه شده است بر روى مكلفان براى دست‌يابى به احكام شرعى در عصر غيبت مىباشد . توضيح : دليل انسداد از ادله‌اى است كه براى حجيت مطلق ظن به آن استدلال شده است و چون يكى از مقدمات آن ، انسداد باب علم و علمى به احكام شرعى نسبت به مكلفان است ، به آن دليل انسداد مىگويند . مشهور اصوليون ، راه علم به احكام شرعى را نسبت به بيشتر احكام ، بسته ، ولى راه علمى ( همانند خبر ثقه ) را باز مىدانند . نكته : مكلف يا بايد علم به حكم شرعى داشته باشد يا از طريق علمى به آن دسترسى پيدا نمايد . طريق علمى ، يعنى راهى كه منسوب به علم است ، زيرا آنچه از اين راه به دست مىآيد ، علم تعبدى است كه ناشى از تمسك به ادله ظنى خاصى است كه دليل قطعى بر حجيت آن اقامه شده است . نيز ر . ك : انسداد ؛ انسداد باب علم . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 184 و 183 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص ( 390 - 385 ) . حيدر ، محمد صنقور على ، المعجم الاصولى ، ص 291 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 357 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 33 . خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 1 ، ص 334 . انسداد تعبدى پذيرفتن نظريه انسداد به واسطه تقليد از مجتهد انسدادى انسداد تعبدى ، مقابل انسداد وجدانى است و عبارت است از نظريه انسدادى كه به سبب تقليد مكلف از مجتهد انسدادى ، براى وى به‌وجود مىآيد . حايرى ، عبد الكريم ، درر الفوائد ، ج 2 ، 1 ، ص 694 . انسداد صغير انسداد باب علم و علمى نسبت به بعضى موضوعات انسداد صغير ، مقابل انسداد كبير و به معناى انسداد باب علم و علمى نسبت به بعضى از موضوعات مىباشد ، مانند : پذيرش سخن زنان در امور مربوط به حيض و نفاس و مانند آنها كه علم به آنها براى ديگران مسدود است . در انسداد كبير ، باب علم و علمى نسبت به بيشتر احكام بسته مىشود و در نتيجه ، ظن مطلق حجت مىگردد . اما در انسداد صغير ، ظن خاص يا اماره مخصوص و يا ظن مطلق از جهتى خاص ( صدور روايت يا ظهور روايت ) حجت مىگردد . نيز ر . ك : انسداد كبير . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 389 . خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 1 ، ص ( 318 - 317 ) . نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 143 . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، جزء 4 ، ص 96 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 5 ، ص 24 . خويى ، ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 2 ، ص 132 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 33 - 32 ) . انسداد علم به طريق بسته بودن راه علم به طرق معتبر احكام شرعى انسداد علم به طريق ، مقابل انسداد علم به واقع مىباشد و عبارت است از مسدود شدن راه علم به طرق و اسبابى كه تمسك به آنها ، سبب برائت ذمه مكلف در نزد شارع مىشود ، چه مكلف را به‌واقع برساند و چه نرساند ، مانند : انسداد راه علم به امارات معتبر كه در صورت اصابت به واقع ، تكليف را بر مكلف منجز مىنمايد و در صورت عدم اصابت ، موجب معذور بودن وى در نزد مولا مىگردد . برخى اعتقاد دارند نتيجه مقدمات انسداد ، فقط انسداد علم